Waarin verschilt een counselor/psychosociaal therapeut van een coach, psycholoog of andere hulpverlener?
Waar een coach een cliënt kan helpen met het verbeteren van prestaties op een bepaald gebied (zoals sport of werk), gaat een counselor meer de diepte en de breedte in samen met de cliënt. N.a.v. de hulpvraag, door het functioneren van cliënt binnen zijn persoonlijke en sociale context te onderzoeken, disfunctionele patronen te doorbreken en helpen te veranderen naar een meer effectieve en positieve manier van functioneren. De counselor faciliteert en begeleid de cliënt in het proces van onderzoeken van belemmerende patronen, gedachten, emoties en gedrag, en het werken naar gewenst effectieve verbetering of verandering. In tegenstelling tot een psycholoog, stelt een psychosociaal therapeut of counselor geen diagnose en werkt niet met standaard protocollen of vaststaande trajecten. Counseling is cliëntgericht maatwerk.

Vanuit de Humanistische stroming binnen de psychologie en psychosociale counseling wordt een cliënt als uniek individu benaderd op een meer holistische wijze, waarbij de focus niet ligt op een DSM diagnose of aanpak van symptomen, maar op het (soms onbewuste) probleem achter de symptomen en probleemstelling, de individuele hulpvraag en functioneren van cliënt binnen zijn unieke context. De counselor/psychosociaal therapeut maakt wel, net als een psycholoog, gebruik van methodieken, psychologische technieken en psycho-educatie binnen een therapeutische gespreksrelatie, afgestemd op de specifieke hulpvraag en mogelijkheden van cliënt.

Een professioneel counselor houdt zich aan kaders en richtlijnen m.b.t. privacy en vertrouwelijkheid, heeft een erkende HBO opleiding gevolgd waarin kennis is opgedaan t.a.v. medische basiskennis, psychosociale basiskennis, sociale psychologie, klinische psychologie, therapeutische gespreksvoering, diverse methodieken etc. Ook kennis van het sociale werkveld en andere disciplines daarin, wet- en regelgeving binnen de zorg en het sociale domein, het eigen functioneren van de counselor en ontwikkeling van benodigde competenties tot professioneel psychosociaal counselor vormen een onderdeel van de opleiding.