pregnant

Alcoholgebruik tijdens de zwangerschap is een van de belangrijkste oorzaken van geboortedefecten, intellectuele beperkingen, groei- en ontwikkelingsachterstanden, leerproblematiek en gedragsproblematiek. Als een vrouw alcohol gebruikt tijdens de zwangerschap, gaat dit ongefilterd via de placenta en het bloed van de moeder naar de foetus, waar het schade kan aanrichten aan alle zich ontwikkelende cellen en organen. Met name het centraal zenuwstelsel is gedurende de gehele zwangerschap gevoelig voor de schadelijke gevolgen van alcohol, ook bij kleine hoeveelheden. Dit kan gevolgen hebben m.b.t. gedrag, cognitie, geheugen, sociaal emotionele ontwikkeling en zelfstandig functioneren, tot in de volwassenheid aan toe.

Wetenschappers hebben tot nu toe geen veilige ondergrens weten aan te geven waaronder men er zeker van kan zijn dat er geen schadelijke effecten op kunnen treden. Geen alcohol drinken tijdens de zwangerschap is dan ook de enige manier om er zeker van te zijn dat een kind niet geboren wordt met FASD.

glass of wine

FASD staat voor Fetal Alcohol Spectrum Disorder, en is de internationaal gehanteerde benaming voor een spectrum waarvan FAS (Foetaal Alcohol Syndroom), ARND (Alcohol Related Neurodevelopmental Disorder), ARBD (Alcohol Related Birth Defects) en pFAS (partial FAS) deel uitmaken. Het verschil in terminologie zegt niet zozeer iets over de ernst of aard van de beschadiging, maar een diagnose ‘volledig’ FAS kan alleen worden gegeven als er sprake is van gezichtskenmerken en 100% zekerheid over drankgebruik tijdens de zwangerschap, naast neurologische schade en ontwikkelingsachterstanden. De gezichtskenmerken komen echter slechts bij een minderheid van mensen binnen het FASD spectrum voor, en geven alleen aan dat er alcohol is gebruikt gedurende de korte periode binnen de zwangerschap waarbij de structuur van het aangezicht van de baby wordt gevormd. De mate van beschadiging aan het centraal zenuwstelsel, en de gevolgen ervan met betrekking tot gedrag, cognitie, emotieregulatie, sensorische problematiek en functioneren staan hier los van.

FASD komt veelvuldig voor; de wetenschappelijke cijfers van prevalentie van FASD liggen bijvoorbeeld hoger dan die van autisme (voor wetenschappelijke informatie hierover, zie CanFASD: The Prevalence of Fetal Alcohol Spectrum Disorder). Bij adoptie- en pleegkinderen liggen die cijfers nog veel hoger. Vaak krijgen kinderen met FASD eerst beschrijvende gedragsdiagnoses als ADHD, autisme, PDD-NOS, hechtingsstoornissen, ODD etc, waarna later uiteindelijk de oorzakelijke diagnose binnen het FASD spectrum wordt vastgesteld. Ook motorische en sensorische problematiek, ontwikkelingsachterstanden en microcefalie (te kleine schedelomtrek) kunnen aanwijzingen zijn vanuit de kindertijd die tijdens het onderzoek bij gespecialiseerde diagnostische poli’s worden geconstateerd.

Naast alle individuele verschillen (afhankelijk van persoonlijke, omgevings- en genetische factoren, en tijdstippen en hoeveelheden van blootstelling aan alcohol tijdens de zwangerschap), hebben mensen met FASD te maken met een mix van problemen op diverse gebieden als: cognitie, gedrag, sociaal-emotioneel functioneren, etc. Ondersteuning, begeleiding, structurering en toezicht vanuit de omgeving blijft voor vrijwel iedereen met FASD tot in de volwassenheid noodzakelijk, om zo goed mogelijk te kunnen functioneren en secundaire FASD problematiek te voorkomen.

Een zo vroeg mogelijke volledige diagnose, het opzetten van een goed geïnformeerd en beschermend netwerk om de persoon met FASD heen, en het afstemmen van begeleiding, interventies, school-, woon- en werkomgeving, kan het ontstaan van secundaire FASD problematiek (zoals psychologische stoornissen, criminaliteit, verslaving etc.) voorkomen of verminderen. Hetgeen uiteindelijk het toekomstperspectief van de persoon met FASD sterk verbetert!

baby in air